Εκδόσεις

 inevyp2   Η Πρόσληψη της Αρχαιότητας στο Βυζάντιο, κυρίως κατά τους Παλαιολόγειους Χρόνους. Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου (Σπάρτη, 3-5 Νοεμβρίου 2012), επιμέλεια εκδόσεως Γεωργία Ξανθάκη – Καραμάνου [Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού/Σειρά Εκδόσεων Ι], Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2014, σσ. xxvii + 394, ΙSBN 978-960-02-3007-9. Ο πραγματικά καλαίσθητος και κομψός αυτός τόμος, που εκδόθηκε σε επιμέλεια της καθηγήτριας κας Γεωργίας Ξανθάκη – Καραμάνου, διευθύντριας του Ινστιτούτου, περιέχει τις δεκατέσσερις ανακοινώσεις διακεκριμένων και επιφανών ερευνητών διαφόρων πτυχών του Βυζαντινού Πολιτισμού που παρουσιάσθηκαν στο Διεθνές Συνέδριο το οποίο οργανώθηκε από το Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με την συνοργάνωση της Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας και τον Δήμο Σπάρτης, από 3 – 5 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο Σπάρτης. Βασικός στόχος του Διεθνούς αυτού Συνεδρίου ήταν η ανάδειξη σημαντικών εκφάνσεων της πρόσληψης της αρχαιότητας κατά την διάρκεια του υπερχιλιετούς βυζαντινού κράτους με επικέντρωση σε νέες ερευνητικές προσεγγίσεις, που καταδεικνύουν την γόνιμη πολιτισμική ώσμωση τω δύο αυτών κεντρικών περιόδων της ελληνικής ιστορίας. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός απετέλεσε τον φάρο έμπνευσης και την δυναμογόνο αφετηρία για την διαμόρφωση του πνευματικού κόσμου του Βυζαντίου και κατ’ επέκταση του νεώτερου Ελληνισμού, αφού οι ρίζες του τελευταίου σε κάθε πτυχή της πολιτισμικής παρουσίας του καταλήγουν, μέσω των Βυζαντινών, στην ελληνική αρχαιότητα. Παράλληλα, η συνύπαρξη των πνευματικών επιτευγμάτων της ελληνικής αρχαιότητας και του Βυζαντίου έθεσε τον ακρογωνιαίο λίθο στο οικοδόμημα του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η Παλαιολόγεια Αναγέννηση, που αποτυπώθηκε, μεταξύ άλλων, στα μνημεία και στην διανόηση των πνευματικών ταγών του Μυστρά προοιωνίζεται και στην Αναγέννηση της Δύσης. Η παρούσα έκδοση αποτελεί την αφετηρία της εκδοτικής δραστηριότητας του Ινστιτούτου, η οποία επιδιώκεται να συνεχιστεί. (Από τον Πρόλογο της κας Γεωργίας Ξανθάκη – Καραμάνου)

 

Το Βυζάντιο κατά τους Παλαιολόγειους χρόνους: Σχέσεις Ανατολής και Δύσεως και Αφετηρία του Νέου Ελληνισμού. Πρακτικά Συνεδρίων (Μυστράς, 6-8 Νοεμβρίου 2015 και 27-28 Μαΐου 2016), επιμέλεια εκδόσεως Γεωργία Ξανθάκη-Καραμάνου (Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού /Σειρά Εκδόσεων ΙΙ), Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2017, σσ. xxix + 417, ISBN 978-960-02-3311-7. 

Ο δεύτερος αυτός τόμος στη σειρά Εκδόσεων του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. περιλαμβάνει τα Πρακτικά δύο Συνεδρίων που οργάνωσε το Ινστιτούτο το 2015-2016.

Δεκατέσσερις ανακοινώσεις ειδικών πανεπιστημιακών καθηγητών και ερευνητών αναδεικνύουν το καίριο ζήτημα των σχέσεων Ανατολής και Δύσεως με επικέντρωση στις ενωτικές προσπάθειες μεταξύ της Λατινικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας στο πλαίσιο της σταθερής και επίπονης επιδίωξης των Παλαιολόγων να διατηρήσουν κατά το δυνατόν αλώβητη την Κωνσταντινούπολη από τους σοβαρούς κινδύνους που την επαπειλούσαν και εκ Δυσμών και εξ Ανατολών. Αυτό το δίπολο των σοβαρών εξωτερικών κινδύνων που αντιμετώπισαν οι Παλαιολόγοι, αφ’ ενός οι προσπάθειες της Δύσεως να ανακαταλάβει την Κωνσταντινούπολη και αφ’ ετέρου ο ορατός μέγιστος κίνδυνος από τουρκικής πλευράς, αποτελεί την τραγωδία της τελευταίας περιόδου της βυζαντινής ιστορίας πριν από την Άλωση.

Η Παλαιολόγεια περίοδος αναδείχθηκε η μήτρα που γέννησε την εθνική συνείδηση των Ελλήνων και διατράνωσε την πεποίθηση ότι Έλληνες δεν είναι πλέον οι Εθνικοί, αλλά κυρίως οι πιστοί στην Ορθοδοξία, τον βασικό πυλώνα, μαζί με την ανθρωπιστική παιδεία, του Ελληνισμού. Την ενότητα του Έθνους και την εθνική συνείδηση των Ελλήνων διασφαλίζουν για τους στοχαστές της Παλαιολόγειας περιόδου, με προεξάρχοντα τον Γεώργιο Πλήθωνα Γεμιστό, η ελληνική γλώσσα και η πατρογονική παιδεία. Τους Παλαιολόγειους χρόνους ως την αφετηρία και το πολιτισμικό θεμέλιο του Νεότερου Ελληνισμού πραγματεύονται τεκμηριωμένα οι  ανακοινώσεις έξι ειδικών πανεπιστημιακών και ερευνητών στο δεύτερο μέρος του τόμου.

Οι μελέτες όλων των εισηγητών αναφέρονται στις εξής θεματικές ενότητες: Θεολογία-Φιλοσοφία-Επιστήμες, Φιλολογία, Ιστορία-Θεσμοί, Αρχαιολογία-Τέχνη και Λογοτεχνία-Λαογραφία. Στον τόμο περιέχεται και η προσφώνηση του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Προκοπίου Παυλόπουλου κατά τα εγκαίνια του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. την 29η Μαΐου 2016.

Γεωργία Ξανθάκη-Καραμάνου

Ομ. Καθηγήτρια –Διευθύντρια του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π.

Βιβλιοκρισίες

Δημήτριος Βαχαβιώλος, Πλάτων 59 (2013-14), σσ 368-377

Στυλιανός Λαμπάκης, Βυζαντινά Σύμμεικτα 26 (2016),  σσ. 491-493

Ιωάννης Πολέμης, Παρνασσός, υπό έκδοση